Quatuor Diotima

DINSDAG 12 JANUARI 2016

QUATUOR DIOTIMA

Op 12 januari 2016 trad het Franse strijkkwartet Quatuor Diotima op in de kamermuziekserie Souvenir des Montagnards. Het kwartet ontleent zijn naam aan een werk van de Italiaanse componist Luigi Nono (1924-1990). Met deze naamskeuze onderstreept het kwartet zijn grote affiniteit met meer recent gecomponeerde muziek. En die maakte het kwartet ook in Tilburg waar met indrukwekkende uitvoeringen van Dutilleux' Ainsi la nuit (1976) en Ligeti's Eerste strijkkwartet, Métamorphoses nocturnes (1954). <

Samen met Frans de Bruijn ben ik verantwoordelijk voor de programmering van de serie en ik vond het best spannend hoe het Tilburgse publiek zou reageren op de uitvoering van beide werken, die voor de meeste oren toch geen dagelijkse kost zijn.

Het was opmerkelijk hoe geconcentreerd het publiek de werken tot zich nam: de zaal was absoluut muisstil en er werd nauwelijks gekucht. Het zegt iets over de kwaliteit van de composities zelf, maar ook over het niveau van de uitvoeringen en - last but not least - het publiek. Het kwartet slaagde erin de vaak complexe partituren en virtuoze partijen te vertalen tot prachtig klanken die het publiek in de ban hielden. Met name de muziek van Ligeti was soms bijtend tot op het bot dan weer ijl en sereen door fraaie flageoletten waarbij de grondtoon met de linkerhand gedoofd wordt. Alles was spatgelijk en loepzuiver en de musici genoten zichtbaar van hun spel: hoe moeilijk de noten soms ook waren, alles klonk vanzelfsprekend. En zo zag hun performance er ook uit. Dit is des te bijzonder omdat de 2e violiste Constance Ronzatti pas sinds het concertseizoen 2015/2016 deel uitmaakt van het Quatuor Diotima dat zelf overigens alweer twintig jaar bestaat.

Na de pauze werd Beethovens strijkkwartet opus 131 uitgevoerd. Dit is een van mijn favoriete kwartetten. Toen de kans zich voordeed dit werk weer eens te laten klinken in onze serie heb ik geen moment getwijfeld. Het vormde een mooi evenwicht tegenover het programma van voor de pauze. Om van Ligeti over te stappen op Beethoven moet je als musicus (en publiek) wel even schakelen. Maar dat bleek geen probleem want ook Beethoven werd vol overtuiging gespeeld. En wederom was het publiek muisstil. De muziek van Ligeti vraagt om veel beheersing van de uitvoerenden en zo klonk ook Beethoven. Er werd gespeeld met zeer veel precisie en uiterste concentratie: de musici gaven de lijnen aan elkaar door alsof het kwartet als geheel één ademend lichaam was. Dit was kamermuziek op het hoogste niveau. Wat mij betreft heeft het Quatuor Diotima met dit toch toch wel onorthodoxe programma de hooggespannen verwachtingen in Tilburg waargemaakt. Ook aan de reacties van het publiek merkte ik dat men genoten had. En dat deed mij nog het meeste deugd want daar doen we het voor!

Francesco van Mierlo